Curriculum links
Ngā tino wāhi ako
- Tikanga ā Iwi
- Ngā Toi - Toi Ataata
- Pāngarau
Ka noho i raro i ēhea whenu?
- Tikanga ā Iwi - Te Wāhi me te Taiao, Te Ahurea me te Tuku Ihotanga
- Ngā Toi - Mōhiotanga
- Pāngarau - Āhuahanga
Ngā tino pukenga
Ngā Pūkenga Mōhiotanga, Pūkenga Whakaoti Rapanga, Pūkenga Tatai
Ngā reanga
1-8
Ngā tau
1-13
ki runga ano
E tautoko ana i ēhea kaupapa kōrero?
- Kōrero Pūrākau
- Te Auaha Hangarau me te Tene
- Pāngarau me te Porihanga
- Ngā Toi me ngā Kaitoi o Aotearoa
E hia te roa o tēnei mahi?
E 15-20 miniti ki te torotoro i ngā wāhanga katoa o Te Marae.
ki runga ano
Ka kimihia ki hea?
- Te Papa tuawhā, kei te taha o Mana Whenua
- Kua ngaro koe? Me pātai ki tētahi Kaimanaaki Manuhiri.
He aha te take me heri au i taku akomanga ki tēnei taonga?
- He tauira ahurei o ngā hoahoa, ariā o tētahi marae.
- He tauira whakaharahara o te whakamahi i ngā āhua toi o ēnei rā ki te whakaatu i ngā kōrero tuku iho.
- He marae ora, he marae mahi, ā, nōu hoki te marae nei.
ki runga ano
He aha ngā mahi kei taua whakaaturanga?
- Eke atu me te uru atu ki roto i te wharenui ki te titiro ki ngā tauira i runga i te pakitara, tae atu ki te tuarongo.
- Whakamahia te poraka mirimiri, ki te whakakī i tō whārangi whakapapa, i te tēpu i roto i te wharenui.
- Mehemea he pai te āhua o te rangi, haere ki waho ki te waharoa, ki te titiro ki ngā tūmomo whakairo, me ngā mahi toi, kei te tomokanga o Te Ātiawa i te putanga atu.
- Titiro ki te haki. Ka tohu taua haki i te iwi e pupuri i te mana o te paepae o Te Papa, i te iwi nā rātou ngā taonga i te whakaaturanga iwi, me te tohu hoki i te kawa mō te pōhiri.
- Pānuitia ngā mātārere, me te pānui whakamōhio e tū motuhake ana hei ako i te whakapapa o Rongomaraeroa.
- Whakamahia te pāhekoheko ā-rorohiko e pā ana ki te pōhiri.
ki runga ano
Me aha taku mōhio ki tēnei whakaaturanga?
- Nā te kaiwhakairo tohunga, nā Cliff Whiting, me te rōpū tohutohu Māori o Te Papa, Ngā Kaiwawao, i whakaputa te ariā ki te whakawhanake i tētahi marae mahi, ki te tautoko i te ariā o te mana taonga, me ngā mātāpono o Te Tiriti o Waitangi. I whakatuwhera ōkawatia te marae nei i te 30 o Whiringa-ā-rangi i te tau 1997.
- E ahu mai ana te ingoa o te marae nei, a Rongomaraeroa, i te ingoa o tētahi wāhi i ngā rangi tūhāhā i hui ai ngā atua Māori i runga i te rangimārie, ki te matapaki me te whakatau i ngā take.
- Ko te ingoa o te wharenui, ko Te Hono ki Hawaiki, e tohu ana i ngā hononga ki Hawaiki, tētahi o ngā kāinga tawhito o te Māori; ā, ko te rōpū whanaungatanga e tohua ai e whakakapi ana i ngā iwi katoa me ērā atu ahurea nā rātou ngā taonga, kōrero hoki e puritia ana i Te Papa. Ka āta kitea tēnei i roto i te whakairo o te kōrero pūrākau mō Māui e whakarata ana i te rā i runga i ngā maihi o te wharenui. He tangata hira a Māui puta noa i te maha o ngā ahurea o Te Moana-nui-a-Kiwa.
- Ko te kūaha ōpure, nā Robert Jahnke i hanga, e tohu ana i a Ranginui. E tohu ana ngā papariki i runga i te papa, nā Kura Te Waru Rewiri i hanga, i a Papatūānuku. Ka huakina te kūaha, ka whakatinanatia anō te kōrero mō te wehenga a Ranginui rāua ko Papatūānuku. Nā ngā tauira o Toi Houkura, te kura hoahoa Māori o te Kuratini o Te Tairāwhiti, i hanga ngā moana tukutuku.
- Kei te tuanui o te wharenui e whakaaturia ana ētahi atu kōrero pēnei i te hanganga o te wahine tuatahi, a Hineahuone, e tōna matua, Tānemahuta, tērā e whakaaturia ana i te tatau o te wharenui. Ka kitea hoki i roto i te wharenui te kōrero mō Māui-nukurau e whakakurī ana i tōna taokete, i a Irawaru, me te kōrero mō Paikea, te tohorā.
- Kei te tohua ērā atu ahurea o Aotearoa i te tuarongo o te wharenui, ā, e whakaaturia ana te whanaungatanga hurihuri i waenganui i te Māori me te Pākehā i roto i ngā kāpata i hangaia ki roto i te poutokomanawa o te wharenui.
Ētahi kaupapa hei matapakinga pea
- Nōu a Rongomaraeroa. He aha ngā mea o te marae e pai ana ki a koe?
- Ka pēhea te whakatairite i a Rongomaraeroa ki Te Hau ki Tūranga e tū pātata ana i te whakaaturanga Mana Whenua, kei te papa tuawhā? Arotahia te ariā o te whakamahi i ngā taputapu o nāianei ki te whakaatu i ngā kōrero tuku iho, ka whakataurite ai i ngā tūāhua me te tōtikatanga.
- Kei te mōhio koe ki ētahi o ērā atu kōrero, mahi toi rānei i roto i te wharenui? Ina koa, ko ērā e pā ana ki a Māui, ki a Tāne rānei. Ka kite koe i ētahi atu?
- Kei te mōhio koe ki ētahi o ngā tūmomo mahi i runga i te tuarongo o te wharenui? Ka pā ētahi o aua mahi ki a koe, ki tō whānau hoki?
- Ki tō whakaaro, ka tohu ngā tae i te aha? He aha i kōwhiri ai te kaitoi i aua tae? He ōrite ērā tae muramura, ātaahua hoki ki ngā tae i kitea e ō tātou tūpuna i roto i tō rātou ake taiao pēnei i ngā tae o ngā putiputi me ngā tipu, o ngā manu, o te uku, te kōhatu, ngā hihi o te rā me ngā tae o te āniwaniwa.
- Whakaingoatia ngā wāhanga matua o te marae me te wharenui. Ko aua wahanga, ko te koruru, ngā maihi, ngā amo, te tāhūhū, ngā heke me te poutokomanawa.
- I hangaia ngā whakairo mai i te aha? He aha ai? Ko te whakatau, me hanga ngā whakairo mai i te rākau MDF, nā te mea, mehemea i hē ētahi o ngā mahi, kāore e moumoutia ngā rākau māori.
- Ka kite koe i ngā tauira tāruarua, i ngā raupapa rānei? He aha ngā āhua ka kite koe? He āhua ahurua, ahutoru rānei?
ki runga ano
Ngā kōrero kīnaki
- Tai Awatea - te pātengi raraunga rongorau a Te Papa. Kei reira ngā hononga atu ki ētahi mōhiohio e pā ana ki a Cliff Whiting, ki te matapahi ōpure o Ranginui, ki te waharoa hoki.
- www.tepapa.govt.nz/TePapa/English/WhatsOn/LongTermExhibitions/TheMarae.htm
- Kaua e wareware ki te pānui i ngā mātārere me te pānui mōhiohio e tū motuhake ana.
- Mehemea e hiahia ana koe ki te tango i ō hū, kei te pai tērā, engari ehara tērā i te tikanga o tēnei marae.
- He nui hoki ngā mahi whakangahau, me ngā hui, kei te tū i Te Marae. Me titiro ki te maramataka ā-marama o Te Papa ki te mōhio āhea ēnei mahi tū ai.
He taonga whai pānga
- Te Hau ki Tūranga, te wharenui nō Rongowhakaata, kei Mana Whenua, kei te papa tuawhā.
- Te Takinga, te pātaka kai nō Ngāti Pikiao, kei Mana Whenua, kei te papa tuawhā.
- Te wharepuni Mākotukutuku, nō Ngāti Hinewaka, kei Mana Whenua, kei te papa tuawhā.
- Te Huka a Tai, kei Mana Whenua, kei te papa tuawhā. Whiriwhiria te panga hanga marae, titiro ki ngā pukapuka i roto i te taiwhanga pukapuka, ki ngā rauemi me ngā rorohiko i roto i te taiwhanga rangahau.
ki runga ano