A Te Aurere ki te Rapa Nui 2012Te Aurere voyage to Rapa Nui 2012
Ka moemoeā a Hekenukumai Busby kia tae ki Rapa Nui. Tērā te pōhēhē he mahi uaua rawa tērā engari e manawatītī ana a Hekenukumai me ngā kaumoana o Te Aurere. Ko te haerenga ki Rapa Nui te terenga tuatahi o te waka hourua tuarua o Hekenukumai a Ngahiraka-Mai-Tawhiti.
***
Hekenukumai Busby dreams of voyaging to Rapa Nui Easter Island. Completing this journey would mean his waka hourua have voyaged along all three sides of the Polynesian Triangle. Many people think this is impossible, but Hekenukumai and the crew of Te Aurere are determined. The journey to Rapa Nui will also be the first voyage for Hekenukumai’s second waka hourua, Ngahiraka-Mai-Tawhiti.
Te pōkai moana roa
Nō te 17 o Hereturikōkā 2012 ka wehe a Te Aurere me Ngahiraka-Mai-Tawhiti i Aotearoa. Ko te nuinga o ngā kaumoana, kīhai i puta ki te moana nui, ā, e whā rawa ngā āwhā ka tūponohia. Nā te haukerenga o ēnei āwhā ka roa ake te haerenga i te 24 rā ki te 43 rā – te pōkai roa rawa o tētahi waka hourua i ēnei rā. I te 43 o ngā rā, ka pōhiringia a Te Aurere me Ngahiraka-Mai-Tawhiti e te kauika paikea ki ngā wai māreparepa o Tubua‘i.
Ka tango kiriatatia e Kiharoa Nuku ngā ngaru whatiwhati i te haerenga atu o Te Aurere i Mangareva ki Rapa Nui i te tau 2012. He mea tuku mai e Te Tai Tokerau Tarai Waka Inc me Jack Thatcher
Kia ū te manawatītī
Parahutihuti ana te haere oTe Aurere me Ngahiraka-Mai-Tawhiti i te haerenga atu i Tubua‘i ki Mangareva, ka mutu, e 800 rau maero moana te tawhiti i roto i te 20 rā. Hāunga tēnei, i te hurumutunga ka kotahi atu ki roto ki te hau. Ko tōna tikanga e ono haora te 30 maero moana whakamutunga, engari e whā rā kē te waka e nanaiore ana.
Ko te hoariri ko te āhuarangi me te manawarere i te ūnga ki Mangareva. Ka noho mō te kotahi wiki i mua i te whanatū ki Rapa Nui.
Ko te kaumoana ko Rahi Tamati e hoki mahara ana ki tēnei terenga i te nanaioretanga o Te Aurere ki Mangareva i roto i ngā ākinga o te hau. He mea tuku mai e Rahi Tamati me Te Tai Tokerau Tarai Waka Inc
Te pānui i ngā tohu
Ko Piripi Smith te pia kaiwhakatere i runga i a Te Aurere. E whakamahi ana ia i ngā tikanga whakatere waka ki te kimi i te huarahi me te pānui i ngā tohu pēnei i ngā āmaimai, i ngā ngaru, i te hau me te tini o Tangaroa.
Kātahi nā ka kite ngā kaumoana o Te Aurere i te ika ahi i waenganui i ngā kōhiwi o te waka hourua. Ka tapaina te ika rā ko ‘Rapa’. E hia kē ngā rā ka whai te ika nei i te waka, ā, e rua rā i waho atu o Rapa Nui, ka ngaro te ika rā. Ko te tohu whakamutunga ko te manu i tau ki runga i a Te Aurere i tōna tomokanga ki ngā wai o Rapa Nui. Ka tapaina te manu rā ko ‘Nui’.
Ko Kiharoa Nuku i runga i a Te Aurere i te haerenga atu i Aotearoa ki Tubua‘i. He mea tuku mai e Te Tai Tokerau Tarai Waka Inc me Jack Thatcher
Ka tau ki Rapa Nui
I te 28 o Whiringa-a-rangi 2012, ka ū a Te Aurere me Ngahiraka-Mai-Tawhiti ki te rāwhiti o Rapa Nui, ki te wāhi e kī ana ko Ahu Tongariki. I konei anō nei mihia ai a Te Aurere e ngā pakoko mo‘ai 15 te tokomaha.
Ka whakatau ngā kaumoana kia tiaki mō ngā rā e ono kia tae atu a Hekenukumai. Nō te 6 o Hakihea 2012, ka tū te kawanga, he mahinga nui whakahirahira ki ngā Māori me ērā o Rapa Nui. E hia mano tāngata ka karahuihui ki te tāhuna i Anakena, tāngata whenua mai, tūruhi mai, me ngā Māori i rere atu i Aotearoa.
I tū arawhata ngā toa o Rapa Nui hei pikinga ki ngā karu o te mo‘ai. Koinei te takinga tuatahi o tēnei momo kawanga mō ngā rau tau maha.
Te pōhiri ki Rapa Nui, 2012. He mea tuku mai e Te Tai Tokerau Tarai Waka Inc me Jack Thatcher
Te waihapenga
Whai muri i te wehenga i Rapa Nui ki Rarotonga, ka tūtaki a Te Aurere me Ngahiraka-Mai-Tawhiti i waenganui i a Nuku Hiva me Tuamotu. I a rātou e tatari ana kia tōhipa atu te huripari, he pāinaina te mahi a ngā kaumoana. Ka kaukau, ka toha kai me ētahi atu rauemi. I tēnei o ngā haerenga ka tūhono rātou ki ngā tikanga tawhito, ki te taiao, ki a rātou anō.
E kaukau ana ngā kaumoana o Te Aurere me Ngahiraka-Mai-Tawhiti i waenganui o Nuku Hiva me Tuamotu. He mea tuku mai e Te Tai Tokerau Tarai Waka Inc me Jack Thatcher
Te tapitapi i a Te Aurere
Nō te 18 o Haratua 2013 ka ū aTe Aurere me Ngahiraka-Mai-Tawhiti ki te tāhuna i Aurere. E hia kē ngā taotū o te waka, ki ngā kahokaho me ngā pūkaha, ā, ki te hoe i hanga wawetia i te kāraho me ētahi atu wāhanga o te waka hourua.
Kātahi ka tīmatangia ngā tapitapinga, ka tere kumea a Te Aurere i te wai, kātahi nā ka wetewetea. E noho ana ia ki raro wharau ki te tāhuna i Aurere – heoi he rā anō ka rere anō a Te Aurere.
E tō ana ngā kaumoana o Te Aurere i te waka mā te awa o Te Awapoko ki te tāhuna i Aurere, whai muri i ngā marama e iwa i te moana, 2013. He mea tuku mai e Te Tai Tokerau Tarai Waka Inc me Jack Thatcher
Twelve crew members are chosen for the first voyage of Te Aurere to Rarotonga. This is the first time in hundreds of years that an Aotearoa waka hourua (double-hulled vessel) has voyaged across Te Moana-nui-a-Kiwa (the Pacific Ocean).
Find out about navigating the Pacific, the knowledge revival of building of waka hourua (double-hulled vessels) and navigation, and sharing the mātauranga (Māori knowledge) and experiences in the process.